Tuyển tập tình khúc Paris của Zaz

Paris là chủ đề album phòng thu thứ ba của ca sĩ Zaz, phát hành vào trung tuần tháng 11 năm 2014. Đây là một tuyển tập bao gồm các bài hát tiếng Pháp rất quen thuộc, hầu hết các bản nhạc đều có chữ Paris nằm ở trong tựa đề và nói về niềm vui trong cuộc sống ở thủ đô nước Pháp, xuyên qua bao thời đại.

images (24)

Tập nhạc Paris của Zaz bao gồm tổng cộng 13 ca khúc, trải dài trên 4 thập niên từ những năm 1930 cho đến những năm 1970. Trong số những bài ăn khách thập niên 1970, có Les Champs-Élysées của Joe Dassin và La Parisienne của Marie Paule Belle. Ngược dòng thời gian, trở về những năm 1930, Zaz làm sống lại những nhạc phẩm lừng danh một thời như J’ai Deux Amours (Tôi có hai mối tình) của Joséphine Baker hay là bài Dans mon Paris (Trong Paris của tôi) từng ăn khách qua giọng ca Maurice Chevalier.

Thập niên 1940 có nhạc phẩm La Romance de Paris (Chuyện tình Paris) ca khúc chủ đề của bộ phim cùng tên (của đạo diễn Jean Boyer), nổi tiếng nhờ phiên bản đầu tiên của Charles Trenet. Thập niên 1950 là thời kỳ huy hoàng của dòng nhạc hiện thực của Pháp, với hàng loạt tên tuổi nghệ sĩ như Yves Montand, Charles Aznavour, Léo Ferré, Juliette Gréco hay Édith Piaf. Tiêu biểu cho giai đoạn này, Zaz ghi âm lại bài Paris Canaille, ca khúc chủ đề album đầu tay của Léo Ferré phát hành vào năm 1953, và nhất là bản nhạc Sous le Ciel de Paris (Dưới bầu trời Paris).

images (21)

Sous le Ciel de Paris (Dưới bầu trời Paris) là ca khúc chủ đề của bộ phim cùng tên do đạo diễn Julien Duvivier thực hiện vào năm 1951. Người đầu tiên ghi âm ca khúc này là nam ca sĩ Jean Bretonnière, nhưng bài hát sau đó đã có đến cả ngàn phiên bản ghi âm khác nhau. Phiên bản nổi tiếng nhất với giọng ca nam là của Yves Montand, còn trong những giọng ca nữ phiên bản ghi âm để đời là của danh ca Édith Piaf. Một tàng cây đại thụ mà sau đó cả Patricia Kaas lẫn Zaz, dù có cố gắng cách mấy, đều không thể thoát ra nỗi.

Trên tập nhạc Paris, Zaz cũng đã triệu mời ba nghệ sĩ ghi âm một số bài song ca, trong đó có bài Tôi yêu Paris tháng năm (J’aime Paris au mois) de Mai với nam danh ca Charles Aznavour. Bản nhạc La Romance de Paris (Chuyện tình Paris) hát cùng với Thomas Dutronc (con trai của Françoise Hardy và Jacques Dutronc) và nhạc phẩm J’aime Paris (Tôi yêu Paris) phiên bản tiếng Pháp của bản nhạc kinh điển I Love Paris của tác giả người Mỹ Cole Porter, ghi âm cùng với ca sĩ người Canada Nikki Yanofsky chuyên hát nhạc jazz.

images (23)

Ý tưởng thực hiện một album với các bài hát nói về Paris đã manh nha cách đây ba năm khi Zaz hợp tác với nhạc sĩ Howard Shore để ghi âm nhạc phim Hugo Cabret của đạo diễn Martin Scorsese. Tác giả Howard Shore ghi nhận rằng chất giọng của Zaz hợp với thể điệu swing của dòng nhạc jazz những năm 1930. Khi bắt tay thực hiện album với chủ đề Paris, Zaz đã ngỏ ý hợp tác với nhà sản xuất tài ba Quincy Jones. Ban đầu cô nghĩ là dự án của mình sẽ bị từ chối nhưng bất ngờ thay lại được nhận lời. Kết quả là Zaz ngưng các tour lưu diễn để có thể làm việc chung trong vòng một tháng với nhóm sản xuất gồm Quincy Jones và cánh tay mặt của ông là John Clayton.

Sự hợp tác này cho ra đời một album với chủ đề Paris, nhưng tập nhạc lại không thuần chất jazz, mà lại là nhạc jazz hỗn hợp hoà quyện với nhiều thể điệu khác nhau, có cả phúc âm gospel, hợp xướng doo wop của rhythm and blues, về nhịp điệu album này vay mượn lối biến tấu linh hoạt của swing và be bop đến từ Hoa Kỳ và của dòng nhạc jazz manouche, chủ yếu chơi với đàn ghi ta thùng, phổ biến từ những năm 1930 trong cộng đồng người du mục (gipsy) ở châu Âu. Có lẽ cũng vì thế mà các phiên bản của Zaz thường đánh nhanh hơn nhiều so với các bản nguyên tác và đôi khi không đạt do sử dụng quá nhiều lối chơi phá cách.

images (19)

Năm nay 34 tuổi, Zaz tên thật là Isabelle Geffroy, sinh trưởng tại vùng sông Loire. Từ nhỏ, cô học đàn học hát trong vòng 6 năm tại nhạc viện thành phố Tours. Sau này, khi bố mẹ cô ly thân, Zaz theo mẹ về sống ở Libourne gần thành phố Bordeaux. Nhờ học giỏi, cô nhận được một học bổng để theo học chuyên ngành tại nhạc viện thành phố Bordeaux, từ thuở thiếu thời cô thích nghe các nghệ sĩ nhạc jazz như Ella Fitzgerald, Bobby McFerrin hay Richard Bona, nhạc jazz thuần chất hay nhạc jazz hòa quyện với âm hưởng các nhịp điệu đến từ châu Phi hay các nước La Tinh.

images (20)

Từ khi mới vào nghề (từ năm 2001 đến 2007) Zaz bắt đầu đi hát cùng với nhiều nhóm nhạc khác nhau (nhóm jazz ngũ tấu Fifty Fingers tại Angoulême, nhóm Sao Băng Izar Adatz tại vùng basque, nhóm Red Eyes ở Bordeaux chuyên chơi nhạc blues, rồi nhóm Don Diego chuyên hát rock La tinh). Kể từ cuối năm 2008 trở đi, Zaz làm việc với nhóm sáng tác của Kerredine Soltani, cô bắt đầu đi hát trong nhiều liên hoan ca nhạc nước ngoài, gầy dựng tên tuổi của mình nhờ các đợt biểu diễn tại Nga và tại các nước Đông Âu, thông qua hệ thống các trường dạy tiếng Pháp Alliance Française. Sau thành công bước đầu, cô được mời đi biểu diễn tại Ai Cập, tại Casablanca ở Maroc, cũng như tại Nhật Bản trong khuôn khổ liên hoan Fuji Rock Festival.

images (25)

Sau khi đoạt giải nhất nhân một cuộc thi tài năng mới tổ chức trên một đài phát thanh Pháp, Zaz nhận được một khoản tài trợ cho việc ghi âm CD. Album đầu tiên của cô được phát hành vào tháng 5 năm 2010, lập kỷ lục số bán với hơn 500.000 ngàn CD bán chạy tương đương với đĩa kim cương, nhờ ca khúc chủ đạo mang tựa đề Je Veux (Tôi Muốn). Bản nhạc này giúp cho Zaz đoạt giải Victoires de la Musique của Pháp dành cho ca khúc nguyên tác hay nhất vào đầu năm 2011, và giải Felix của vùng Québec Canada. Viện Charles Cros cũng trao cho cô danh hiệu nghệ sĩ Pháp ăn khách nhất ở nước ngoài, Zaz cũng được sự đề cử nhân giải thưởng Echo của Đức trong hạng mục những nghệ sĩ châu Âu sáng giá.

Đến giữa năm 2013, Zaz phát hành album thứ hai (đề tựa Recto Verso), trong đó có một số bài do Jean Jacques Goldman sáng tác. Album này cũng khá thành công với hơn 300.000 bản chỉ riêng tại Pháp, và được hiệp hội các tác giả SACEM của Pháp trao tặng danh hiệu album tiếng Pháp bán chạy nhất ở nước ngoài. Đó cũng là dịp để cho Zaz thực hiện một vòng lưu diễn quốc tế có tầm cỡ tại nhiều thành phố trên thế giới : ba đêm biểu diễn tại New York, Hoa Kỳ, cũng như tại Nga và Nhật Bản. Zaz sau đó biểu diễn khắp Châu Âu thông qua các nước Tiệp, Đức, Anh, Thụy Sĩ, Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ, Rumani …

images (26)

Chính trong các đợt biểu diễn ở nước ngoài mà Zaz mới nhận thức được tầm ảnh hưởng của các ca khúc nổi tiếng của Pháp. Dĩ nhiên là Zaz thích trình bày những bài hát của riêng mình, nhưng đồng thời công chúng nước ngoài, đặc biệt là tại các nước Đông Âu, cũng rất thích nghe cô trình bày lại các tình khúc quen thuộc của lớp nghệ sĩ đàn anh như Brel, Piaf, Trenet, Montand hay Gainsbourg …

images (22)

Qua việc ghi âm lại các tình khúc nổi tiếng của Pháp rồi kết hợp thành một tuyển tập đề tựa ngắn gọn là Paris, Zaz có thể đã không trung thành với nguyên tác, khi dùng lối chơi phá cách để làm mới các bản nhạc gốc, nhưng ít ra cô giữ nguyên quan niệm của mình về âm nhạc, thường phát triển theo chu kỳ, các luồng ảnh hưởng luôn lặp đi lặp lại. Sự tuần hoàn ấy giống như cái tên của Zaz. Nghệ danh của cô ca sĩ này kết hợp một chữ đầu (chữ A) với hai chữ cuối (chữ Z) của bảng mẫu tự La Tinh. Một cách để nói lên sự truyền nối liên tục, nghệ sĩ thời trước gợi hứng cho thế hệ đi sau. Một cách để nói rằng : Paris sera toujours Paris … Paris muôn thuở vẫn là Paris.

Theo RFI/FM974 Music

0 Comments

No comments!

There are no comments yet, but you can be first to comment this article.

Leave reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *