Phi Châu – Ethiopia: Mỹ Thua Trung Cộng Thắng

Phi Châu - Ethiopia: Mỹ Thua Trung Cộng Thắng

Chính quyền Ethiopian xem ra đang xoay ngược thế cờ trong trận chiến được gọi là “nội chiến” tại nước này, Hoa Thịnh Đốn thúc giục công dân Mỹ mau rời khỏi đó, và trợ cấp chi phí cho những ai không có khả năng mua vé máy bay. Đồng thời trong lúc này, ngoại trưởng Trung cộng, Wang Yi đã đến thăm thủ đô Addis Ababa và làm sáng tỏ việc Trung cộng hoàn toàn hậu thuẩn cho họ. Điều này khác hẳn với Hoa Kỳ, Trung cộng phản đối họ áp dụng lệnh cấm vận đối với Ethiopia nhưng không đứng về phía loạn quân Tigray.

    Như tờ Bloomberg tường trình, tháng rồi Hoa Kỳ đình chỉ “việc miễn thuế” trên các hàng hóa nước này xuất cảng tới Ethiopia vì mức vi phạm nhân quyền cao, Hoa Kỳ đã không cho thấy hào hứng gì về chuyện giết chóc của loạn quân Tigray hay cướp nhu phẩm của LHQ bởi lực lượng quân Tigray trên đường rút lui. Ngược lại, Trung cộng đã cung cấp vũ khí đạn dược dư thừa cho lực lượng phòng vệ Quốc gia Ethiopian gồm cả phi cơ không có phi công, bay lâu và đường dài Wing Loong. Ba Tư cũng ngữi thấy chiến trận đã đổi chiều, đã cung cấp loại phi cơ võ trang không phi công Muhajet-6, là loại dùng bởi quân khủng bố Hezbollah ở Syria. Các Tiểu vương quốc thống nhất UAE, trước đây cũng gởi phi cơ không phi công và vũ khí do Do Thái chế tạo đến Ethiopia có cả phi cơ Wing Loong Trung cộng.

    Cuộc chiến Ethiopia đã đổi chiều, có lợi cho chính quyền, chuyện mà vài tuần trước đây, người ta tưởng rằng họ sẽ thua cuộc khi quân của Mặt trận Nhân Dân Giải phóng Tigray (TPLF) trên đường rầm rập tiến về thủ đô Addis Ababa chỉ còn 209 cây số. Nhưng trong một thời gian ngắn, vài ngày, Ethiopia đã huy động quân đội đông đảo, nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ và hỗ trợ vũ khí ồ ạt từ Trung cộng và Ba Tư, thì dường như họ đang trên đà thắng cuộc. Đồng thời, hàng ngàn người Ethiopian sống ở Hoa Kỳ đã tổ chức biểu tình trước tòa Bạch Cung, tỏ vẻ giận dữ khi cho rằng, Hoa Kỳ đứng về phía loạn quân Tigray chống lại chính quyền hợp pháp của họ, trong khi đó Hoa Thịnh Đốn nói rằng, họ ủng hộ những sự thương thuyết hòa bình giữa hai phe trong cuộc chiến, làm việc với các nước trung gian Phi châu. Nhưng các nhóm trung gian thương thuyết hòa bình giữa thế trận kình chống này không chắc gì đạt được kết quả, vì chính quyền Addis Ababa thấy rằng, việc thương thảo này xem ra là một hình thức buộc họ chịu mất lãnh thổ, ngay cả hợp pháp, để đánh đổi việc chấm dứt cuộc chiến.

    Hoa Kỳ nói rằng, họ đứng trung lập trong vụ tranh chấp nhưng tác phong của Hoa Thịnh Đốn, bao gồm tổng thống Biden ấn định việc chế tài đầu tiên đối với Ethiopia ngày 17 tháng 9 và kế đó ngày 12 tháng 11 làm cho Ethiopia nhận ra là Hoa Thịnh Đốn đứng về phía nào. Thực tế, Hoa Thịnh Đốn mở cửa ngõ cho Trung cộng và Ba Tư khi khuyến dụ Addis Ababa rằng, sẽ không có tương lai cho Hoa Kỳ hay đồng minh của họ và các nhóm cùng hợp tác. Người bỉnh bút cho tờ Today News Africa, Simon Ateba, Hoa Kỳ chỉ nói bằng miệng ra chứ không làm gì khác hơn, Ateba chỉ rõ, Samantha Power, quản trị viên của USAID, đã buộc lỗi chính quyền Ehiopian trong một bài trên trang Tweets trong khi người khác, đặc biệt là đại diện của Hoa Thịnh Đốn vùng “sừng Phi châu” đang cố bàn thảo với hai phe mặc dù không thành công.

    Hoa Kỳ không đủ khả năng làm chuyện nâng lên sức mạnh nghiêng về phía loạn quân Tigray mà họ ủng hộ, loạn quân Tigray là phe gây ra cuộc chiến, việc này đã làm cho tương lai chính quyền Ethiopian ngã vào tay ảnh hưởng Trung cộng rõ hơn, sẽ gây ra một sự thất bại ngoại giao lớn cho Biden và ngoại trưởng Blinken. Trong lúc vẫn chưa có điều gì cho thấy rằng quân chính quyền Ethiopian sẽ tiếp tục đường tiến quân tới phía Bắc đánh bại loạn quân Tigray (TPLF), Hoa Kỳ sẽ không phải là người giúp hóa giải cuộc chiến này. Nếu Ethiopia thắng hay ít nhất hoàn toàn chế ngự cô lập vùng Tigray, họ sẽ nổi lên như là một quyền lực lớn mới trong vùng “Sừng Phi châu”.

    Chính quyền Ethiopian mới đây loan báo, quân đội đã tái chiếm Shewa Robit, một thị trấn cách thủ đô Addis Ababa 220 cây số, nơi mà  tuần rồi loạn quân Tigray cho là chiếm được từ vùng bắc Tigray. Phát ngôn nhân của chính phủ, Legesse nói hôm thứ tư Shewa Robit là một trong nhiều thị trấn mà quân đội Ethiopian và lực lượng địa phương trung thành thủ tướng Abiy Ahmed tái chiếm, thủ tướng Abiy, tuần trước đã tuyên bố sẽ cầm súng ra tuyến đầu mặt trận chỉ huy cuộc phản công sau khi lọan quân đe dọa sẽ tiến vào thủ đô. Trong bản tin đọc trên đài phát thanh của chính quyền, phát ngôn nhân Legesse loan báo, tại mặt trận Shewa,thị trấn Mezezo, Molale, Shewa Robit, Rasa và các vùng chung quanh đã được giải phóng khỏi tay bọn khủng bố TPLF, là loạn quân Tigray, đã phát động cuộc chiến chống chính quyền Abiy hơn một năm nay.

    Quân đội Ethiopian cũng đã tái chiếm vùng bảo tồn thế giới của UNESCO ở Lalibela, nơi loạn quân Tigrayan kiểm soát tháng 8 vừa qua, hôm thứ tư và cũng cùng lúc đó, quân Ethiopian cũng lấy lại phi trường quốc tế Lalibela. Cuộc chiến đẩm máu quay ngược thế trận, khoảng một tháng trước khi loạn quân Tigrayan nói họ đã chiếm thị trấn chiến lược Dessie và Kombolcha, nằm trên trục xa lộ tới Addis Ababa, nhưng những ngày gần đây đài truyền hình quốc gia cho trình chiếu hình ảnh thủ thướng Abiy trong quân phục, là cựu đại tá, là người nhận giải Hòa bình Nobel năm 2019, đang có mặt tại mặt trận phía đông bắc miền Afar.

   Phần lớn vùng bắc Ethiopia, các phương tiện viễn thông đều bị gián đoạn và ký giả báo chí ngoại quốc không đến được, làm cho việc tường thuật chiến trận khó kiểm chứng. Al Jazeera, tuy nhiên có được đặc quyền vào vùng Chifra, cơ quan truyền thông quốc tế đầu tiên được như vậy. Lo sợ loạn quân Tigrayan tiến vào thủ đô Addis Ababa vừa qua làm Hoa Kỳ, Pháp, Anh và nhiều quốc gia khác thúc giục công dân họ mau rời khỏi Ethiopia càng sớm càng tốt khi những cố gắng thương thuyết qua trung gian của quốc tế vẫn dậm chân tại chỗ, xem ra không có kết quả gì cả. Chính quyền Ethiopian lên tiếng, chuyện thổi phòng chiến thắng của loạn quân là chuyện quá đáng và tuyên bố thủ đô Addis Ababa vẫn an ninh như ngày nào.

    Những sự việc trên, cho dù sẽ có tác động vào chính sách tương lai của Hoa Thịnh Đốn hay không vẫn chưa thấy rõ, nhưng  nó có vẻ cho người ta thấy được chính phủ Biden đã chứng tỏ không thích thú gì, trước sự biểu tình bày tỏ thái độ của cộng đồng người Ethiopian ở ngoại quốc, như Hoa Thịnh Đốn đã một lần   mất hầu hết ảnh hưởng có được với người bạn đồng minh Ethiopia trong quá khứ. Một lần nữa xem ra Hoa Kỳ đang là người thua cuộc.

Thuyên Huy

* Thông tin đăng lại bài viết của Radio FM974 Úc Châu. Xin vui lòng Email:vnfm974@gmail.com thanks